۲. انرژی تجسمیافته (Embodied Energy)؛ ردپای پنهان مصالح ساختمانی
وقتی درباره ساختمان سبز صحبت میکنیم، معمولاً به مصرف انرژی در زمان بهرهبرداری توجه میکنیم؛ اما انرژی که در خود مصالح «ذخیره» شده، اغلب نادیده گرفته میشود.
انرژی تجسمیافته چیست؟
به مجموع انرژی مصرفشده در تمام مراحل تولید یک مصالح ساختمانی، از استخراج ماده خام، حملونقل، فرآوری، ساخت و نصب، انرژی تجسمیافته (Embodied Energy) میگویند. این معیار نشان میدهد هر مصالح چه هزینه انرژی و زیستمحیطی به همراه دارد .
مقایسه انرژی تجسمیافته مصالح مختلف:
تحقیقات اخیر با مقایسه سه نوع ساختمان با مصالح متفاوت، تفاوتهای چشمگیری را نشان داده است:
| نوع مصالح | انرژی تجسمیافته | انتشار CO₂ | تأثیر زیستمحیطی |
|---|---|---|---|
| آجر رسی معمولی | بالا | بالا | تخریب منابع خاک |
| بلوک سیمانی | بسیار بالا | بسیار بالا | آلودگی هوا |
| خشت گل | صفر تا بسیار کم | صفر تا بسیار کم | حداقل |
چرا این موضوع مهم است؟
بخش ساختمان حدود ۲۱ درصد از انتشار گازهای گلخانهای جهان را تولید میکند . بخش قابلتوجهی از این انتشار، مربوط به تولید مصالحی مثل سیمان، فولاد، آجر و آلومینیوم است که سهم زیادی در انتشار CO₂ دارند . انتخاب مصالح با انرژی تجسمیافته کمتر، تأثیر مستقیم بر کاهش تغییرات اقلیمی دارد.
راهکارهای عملی:
۱. استفاده از مصالح بازیافتی و بومی: مصالحی مثل خاک کوبیده، چوب محلی و کاهگل که انرژی تجسمیافته بسیار کمی دارند .
۲. مدیریت پسماندهای ساختمانی: بازیافت ضایعات ساختمانی (بتن، آجر، فلز) و استفاده مجدد از آنها.
۳. استفاده از سیمانهای با کربن کمتر: مثل سیمانهای ژئوپلیمری و سیمانهای ترکیبی با خاکستر صنعتی .
۴. طراحی بر اساس طول عمر: ساختمانی که ۱۰۰ سال دوام بیاورد، مصرف انرژی تجسمیافته را در کل عمر خود پخش میکند.
نکته کلیدی: انتخاب مصالح با انرژی تجسمیافته کمتر، یکی از مؤثرترین راهها برای کاهش اثرات زیستمحیطی در صنعت ساختمان است و در بلندمدت، هم به محیطزیست و هم به اقتصاد کمک میکند.